Uluslararası taşımacılık endüstrisi, ülkelerin bazı durumlarda genel kurallara uymak zorunda olduğu ve diğer durumlarda özel kurallara tabi olduğu ortak kurallara sahiptir. Bu kurallar, 60’tan fazla sözleşme, anlaşma ve protokolü içerir. Bu yazıda en önemlilerine değineceğiz:
Gümrük Kuralları:
Bir ülkenin kendi sınırları içinde uygulanması zorunlu olan gümrük kurallarını ifade eder.
Uluslararası Ticari Terimler (Incoterms):
Uluslararası ticari terimleri yorumlamak için kullanılan ve Ticaret Odası tarafından belirlenen resmi kurallar bütünüdür.
TIR Sözleşmesi:
Üye ülkelerin araçlarının, sınırlarda şüpheli durumlar dışında denetlenmemesini öngören uluslararası kurallar bütünüdür.
CMR Sözleşmesi:
Taşıyıcı, gönderen ve alıcı arasındaki ilişkileri düzenleyen kuralları içerir.
Tehlikeli Mallar Sözleşmesi (ADR):
Avrupa kıtasında tehlikeli malların taşınmasını standardize etmek ve uyumlaştırmak için kullanılan kurallardır.
Ekonomik İşbirliği Örgütü (ECO) Ticari Transit Anlaşması:
ECO’ya üye sekiz ülke arasındaki ticari transit kurallarını düzenler.
Harter Yasası:
Gemi sahiplerinin ve deniz taşıyıcılarının kötüye kullanımını önlemek için oluşturulmuş denizcilik kurallarıdır.
Lahey (Hague) Sözleşmesi:
Dünya çapında denizcilik kurallarını standardize etmek ve birleştirmek için oluşturulmuş kurallardır.
Visby Kuralları:
Lahey Sözleşmesi’nin terimlerini açıklayan kurallardır.
Lahey-Visby Sözleşmesi:
Gemilerle konteyner taşımacılığına ilişkin Lahey kurallarını içerir.
Hamburg Sözleşmesi:
Lahey-Visby Sözleşmesi’nde yapılan değişiklikleri içeren kurallardır.
York-Antwerp Kuralları:
Gemi kaptanının kararıyla, acil durumlarda gemideki malların kurtarılması için bazı malların denize atılmasını düzenleyen kurallardır.
Uluslararası Sivil Havacılık Sözleşmesi (Chicago):
Üye ülkelerin, her bir ülkenin hava sahası üzerindeki tam egemenliğini tanıyan uluslararası kurallardır.
Varşova Sözleşmesi:
Hava taşımacılığı kurallarını standardize etmek için oluşturulmuş kurallardır.
Tokyo Sözleşmesi:
Uçaklar ve uçaklarda işlenen suçlarla ilgili kuralları içerir.
Uluslararası CIM Anlaşması:
Demiryolu ile mal taşımacılığına ilişkin kuralları düzenler.
Tehlikeli Maddelerin Taşınmasına İlişkin Yönetmelikler:
İran’da Bakanlar Kurulu, 27 Şubat 2002 tarihinde, ADR küresel anlaşmasından alınan ve karayolu taşımacılığına ilişkin 45 sayılı yönetmeliği kabul etmiştir. Bu yönetmeliğin beş temel unsuru şunlardır:
